Dolf Chin See Chong – Waarom voeding cruciaal is voor je gezondheid

Voor ons eerste nummer van 2020 mochten we Dolf Chin See Chong opzoeken in zijn praktijk in Breda.  Dolf is naast Chinees geneeskundig professional tevens lesgever bij verschillende onderwijsinstelling en een ondernemer puur sang.  Zijn praktijk in Breda is dan ook een mooi voorbeeld van hoe men met de juiste intentie een gecombineerd gezondheidscentrum kan neerzetten.  De praktijk PMC zit ondertussen op vier locaties en er wordt zeker niet stilgezeten.  Ondanks de ruime bagage van Dhr. Chin See Chong gingen we naar hem toe met name vanuit onze honger om meer te leren over de Chinese kijk op voeding.  Lees gerust met ons mee – uit nr. 13 van het CNYS magazine.

INTERVIEW Dolf Chin See Chong

Mijn naam is Dolf.  Zo’n 19 jaar geleden ben ik hier begonnen in Breda.  Ik ben mijn loopbaan begonnen bij Hans Louet Feisser – hij deed manuele therapie, fysiotherapie en acupunctuur.  Gezien hij vaak in Spanje verbleef moest ik geregeld zijn patiënten over nemen terwijl ik nog maar weinig van acupunctuur afwist.  Op die manier en met zijn aanwijzingen ben ik in het vak gerold.  Zijn uitgebreide boekenkast en cursussen waren mijn eerste leerschool vooraleer ik uiteindelijk in Amsterdam acupunctuur ben gaan studeren.  Momenteel draaien we zo’n 150 mensen per week enkel op acupunctuur.  Ik heb vier praktijken in Breda waar naast acupuncturisten ook osteopaten en fysiotherapeuten in dienst zijn.  Naast de praktijk geef ik al 15 jaar les bij OTCG in Antwerpen.  Lessen acupunctuur en met name ook voedingsleer.  Ik geef les in Leuven en ook elk jaar een Masterclass in Rome.  Het les geven is iets wat ik samen met mijn vrouw Mieke erg leuk vinden en dat willen we ook nog gaan uitbreiden.  We willen uiteindelijk een volledig centrum gaan opbouwen met theehuis, leslokalen, cultuur, voeding, behandelingen en noem maar op.

Als ik het goed hoor is voeding toch wel een specialiteit van jou.  Kun je ons iets meer vertellen over de Chinese voedingsleer en het verschil met de Westerse benadering?

Chinese voedingsleer is meer gericht vanuit een totaal concept, oa. vanuit de vijf elementen.  We kijken ook naar food-pairing.  Daarbij neem je een ingrediënt en je gaat kijken welke hulpstoffen die bevat.  Dat doe je voor alle ingrediënten en dan kijk je hoe ze onderling met elkaar verbinden.  Uit onderzoek zie je dat je twee soorten gerechten hebt: Oosterse en Westerse. De Westerse zie je dat de food-pairing echt klopt, die hebben dezelfde ingrediënten.  Bij Oosterse gerechten zie je dat niks overeenkomt.  Die zijn dus precies het tegengestelde van elkaar.  Je krijgt dan ook heel andere combinaties van smaken, een totaal ander concept.

Is dat iets wat bewust gebeurt?

De conclusie die je kunt trekken is dat het Westerse principe is ontstaan op basis van smaak.  Kloppen de smaken?  Oosterse gerechten zijn van oudsher meer ontwikkelt op basis van gezondheid, smaken hoeven niet te kloppen als het maar goed voor je is.  Als een vrouw bv. moet menstrueren gooi je er vaak rode dadels bij.  Of dat nu lekkerder is of niet.  Wij zijn systeemdenkers, zo ook in onze voeding.  Het is niet een aanvulling om te eten maar een aanvulling op je welzijn.  Wat je dan krijgt is een heel andere smaakbeleving.  De smaak zit er wel degelijk in maar dus op een heel andere manier.  Sommige combinaties zijn voor een Westerling totaal niet te begrijpen.  Maar goed, andersom geldt dat natuurlijk ook.

Hoe spelen de vijf elementen hierin een rol?

Het is vanuit de elementen belangrijk dat je voeding ziet als een aanvulling.  Net als bij acupunctuur.  Waar heb je tekort?  Nou daar moet je dan wat gaan doen.  Zelf geloof ik niet heilig in een strak concept als de vijf elementen voedings-leer.  Als je teruggaat naar wie was die oude Chinees?  Je wil vooral vanuit balans-denken redeneren.  Houd je de vijf elementen in balans, dan ben jij dat ook.  Als je te weinig hout hebt, moet je dat gaan toevoegen.  Voor een Chinees zit dat ingebakken, die hoeft daar geen achterliggende theorie bij.   Het zit in de cultuur.  Je hebt heel veel boeken over deze materie maar het probleem is dat er veel fouten in staan en die boeken kopiëren elkaar dus die fouten vermenigvuldigen zich.

Leer als die oude Chinees denken.  Kijk naar dat gerecht, de ingrediënten, proef het en voel het effect ervan.  Zelf leren nadenken.  In de les geef ik vaak opdracht waarbij ze een casus moeten uitwerken.  Daar moeten ze een gerecht bij maken en dat gerecht gaan ze in de les maken en presenteren.  De andere studenten weten niet wat er in zit noch waarvoor het is.  Bij het koken ga je kijken.  Hoe ruikt het, hoe proeft het, wat doet het?  Waarvoor zou je het kunnen gebruiken?  Aan de hand daarvan dan terug redeneren naar het gerecht, voor wat voor soort patiënt kan het zijn?  Welke onderliggende pathologie is mogelijk?  Zo deed die oude Chinees het nl. ook.  Dat is een heel andere benadering dan die van de macrobiologen.  Zij zijn niet gericht op maatwerk.  1 gram dit en 3 gram dat.  Dat is een Westerse benadering gebaseerd op lineair denken.  Die wil precieze cijfers weten.  Als je een bloeddruk hebt van 200 dan gaan we er niet automatisch van uit dat het slecht is.  Misschien is het voor jou wel functioneel.  Elke dag een bord spaghetti  en koek is niet gezond, maar voor iemand die dagelijks 100 kim fiets kan het noodzakelijk zijn om geen tekort te krijgen.  Elk lichaam heeft zijn eigen verhaal.

Geen standaard regeltjes maar kijken naar het individu en de context, moet ik het zo zien?

Klopt.  En dat is ook net wat het lastig maakt.  Macrobioten zijn daar het ergst in, die moet je echt overtuigen.  Cruciaal is dat je zelf leert nadenken.  Chinese geneeskunde gaat niet om regels of theorie.  Die boeren waren daar 5000 jaren geleden niet mee bezig.  Die keken gewoon: wat is nu goed voor mij?  En door dat honderden jaren lang op te volgen konden ze kennis verzamelen.  Het was geen theoretische studie maar kennisoverdracht van familie op familie.  Uiteindelijk is daar dan een studie van gemaakt, ze zijn het gaan opschrijven.  Prima natuurlijk maar je wil het vooral begrijpen, niet zomaar uit je hoofd leren.  Als je bv. kijkt naar Daniel Keown, die beredeneert alles vanuit het Westerse denkmodel, dat is een echte wetenschapper en die gaat qi verklaren maar dat is allemaal niet zo simpel.  Je moet vooral gaan denken als een Chinees.

Dat is inderdaad iemand die de vertaalslag heel erg wil maken, hoe sta jij daar tegenover?

Het is natuurlijk wel handig om te kunnen verklaren in Westerse denkmodellen.  Dat zou veel problemen uit de wereld helpen en oost en west dichter bij elkaar brengen.  Alleen sommige dingen zijn niet te verklaren.  Tenminste daar zijn we nu niet klaar voor of willen dat nog niet.  Je loopt vast.  Als je het niet kunt aantonen voor een grote groep, dan is er geen bewijs.  Wat je niet kunt bewijzen, dat is er niet.  Dat is hetzelfde als je in de middeleeuwen iemand zou laten bewijzen dat als je hier op een knopje drukt, daar het licht aan gaat.  Die kan dat niet bewijzen omdat die kennis er nog niet is.

Je vertelde eerder hoe iemand met een tekort aan hout, meer hout dient toe te voegen aan zijn maaltijd.  Kun je daar iets meer over vertellen, wat voor diagnostiek zit daar bv. achter?

Dat is de klassieke diagnostiek.  Je doet een anamnese en je komt bij je conclusie, een diagnose.  Daar hoort pols en tong ook bij.  Om het efficiënt toe te kunnen passen moet je wel deze vaardigheid hebben.  Daarom heet het ook medicinale voedingsleer.  Het gaat verder dan huis en tuin tips.  Dat is net zoals met qigong.  Iemand kan wel bepaalde oefeningen doen maar bij medische qigong gebruik je het ook om daadwerkelijk te genezen.  Dan moet je wel weten wat je doet.

Gebruik je ook lokale ingrediënten?

Dat is de bedoeling ja.  We leven hier en 9 van de 10 keer hebben we ook te maken met Westerse mensen.  Het lichaam past zich zowel genetisch als qua voeding aan, aan de voeding waar je mee bent opgegroeid.  Daar reageer je op.  Het is dan ook juist heel belangrijk om met lokale producten te werken.  Iemand die last heeft van bepaalde pollen kan bv. honing gaan eten maar dan wel die van de lokale imker.  Dat betekent ook lokaal redeneren, vanuit de cultuur en omgeving van de persoon.  De beredenering van een Chinese arts over de aanpak van diabetes zal hier bv. veel minder werken.  Ons lichaam is anders.  Daarom dat artsen in China ook veel kunnen leren van ons.  Zij zijn nl. nog niet gewoon aan de Westerse ziekte-beelden maar die Westerse maatschappij dendert als een sneltrein door dat land en zij zijn daarbij niet klaar om ook daarin te schakelen.

Dat geldt voor ons hetzelfde.  Dat is ook de reden waarom culturen botsen.  Die verschil-lende denksystemen.  Je hebt Westerse kruiden maar ook Chinese kruiden. Maar ik vind, dat je eerst moet kiezen voor voeding en dan pas voor Chinese kruiden of acupunctuur. Dat heeft te maken met   feit dat de Westerse mens is opgevoed met het idee van als ik een pilletje krijg, wordt het opgelost. Dan gaan ze het niet zelf doen. Bij mij krijgen ze nooit kruiden, ik zeg niet nooit soms heb je wel een patient. Maar 9 vd 10 keer wil ik dat die patiënt zelf gaat nadenken, zelf het initiatief neemt, als het om voeding gaat, en je kunt ze overtuigen, laten we dat eerst proberen, dan is het nu met voeding, dan is het met leefwijzen, dan is het de manier van oefenen bewegen, maar als ik die pillen ga geven dan gaan die pillen het doen. En dat is het hele Westerse principe, materiaslisme. Is mijn vaatwasser kapot, morgen een nieuwe. Heb ik hoofdpijn, stop ik een pilletje in , dan heb ik geen hoofdpijn meer. Wil ik geen kinderen meer, stop ik een pilletje erin heb ik geen kinderen meer. Dat zit ingebakken, van kinds af aan. Mensen zijn zo gefocust op die Chinese kruiden, dat die gaan helpen. Chinese kruiden helpen niet he, het is net als voeding of acupunctuur, het is toevoeging, een aanvulling waarbij je jezelf beter kunt maken, maar dan moet je wel jezelf ook wat aan doen. En je ziet dat die stap moeilijker gaat worden.  Regel 1 van genezen is bewust zijn, dan ga je pas wat aan doen. Wat ik met kruiden doe is als mijn behandelingen niet aanslaan en ik zie dat er tekorten blijven, soms is het lichaam zo verchronisch dat het zelfgenezend vermogen niet actief is, je ziet dat er zo een leegte zit, dat die mensen echt stinkend hun best doen, maar er niet uitkomen, dan krijgen ze kruiden.  Ze moeten eerst hun best doen.

Kun je nader uitleggen hoe acupunctuur net als kruiden een toevoeging is?

Elke interventie is een toevoeging.  Ik ben van mening dat niemand ziek hoeft te zijn.  “Als je ziek bent dan is dat je lichaam die je iets verteld.  Het geeft aan dat je iets niet ok doet.” Loop ik te hard?  Dan zorgt mijn lichaam ervoor dat ik minder hard ga lopen.  Je krijgt ontsteking in je been, niet in je arm.  Je wordt verplicht om te gaan zitten.  Dat gebeurt ook bij te hard werken.  Je lichaam geeft dan aan dat je rust moet nemen.  Als je niet luistert, dan geeft je lichaam een luider signaal.  Als we lang genoeg niet luisteren naar ons lichaam krijgen we vanzelf allerlei nare aandoeningen zoals fybromyalgie of kanker.

“In het Westen zeggen we dat je pas ziek bent als een ziekte manifesteert maar eigenlijk ben je dus al veel eerder ziek.  Als een dak instort heeft dat een reden.  Een dak stort niet zomaar in.  Dat is bij een lichaam niet anders, je wordt niet zomaar ziek.  “

Alles heeft zijn functie.  Depressie bv. is een mooie manier hoe het lichaam je drive gaat ‘overrulen’.  Vanuit de oertijd was een mens begeesterd met een enorme overlevingskracht, die mannen wilden alleen maar achter de vrouwen aan en beesten dood maken.  Als die dan geblesseerd was dan moest er iets zijn in het lichaam dat sterk genoeg was om die drang te temperen.  Dat is depressie, het is iets functioneel.  Iets wat tegen jou zegt dat je moet gaan zitten.  Dat is bij dieren niet anders.  Als een dier in een hoekje zit dan weet je dat die ziek is.  Kinderen hebben dat ook.  Alleen volwassenen negeren dat, wij gaan gewoon door, dat is dat stukje bewustzijn.  Als je echt heel goed naar je lichaam luistert en voelt, wordt je moeilijk ziek.  Als je acupunctuur nodig hebt, dan ben je dus al te laat.  Maar gelukkig is het er.  Samen met de patiënt zoeken we naar het juiste pad.  Maar alles begint met goede voeding.  Als je goed en gezond eet kan er al veel minder fout gaan.  Alles wordt dan goed op elkaar afgestemd, je lichaam neemt alles goed op.  Alleen in het Westen weten we niet meer wat goed is.  Vaak denken we wel dat we het goed doen maar is dat niet zo.  Mensen denken omdat ze bewust proberen te eten en letten op hun voeding dat het automatisch goed is.  Dan laat je hen opschrijven wat ze allemaal eten en dan zie je dat het niet zo is.  Vaak krijgen ze foutieve informatie.  Bv. bij een depressie zegt men vaak, ga sporten, bewegen.  Uiteraard is dat goed voor een mens maar dat moet je in het geval van depressie wel goed opbouwen.  Die persoon heeft niet voor niks een qi deficiëntie.   Dus je bouwt eerst een mate van rust op, zodat die persoon meer energie krijgt.  Die misinformatie over hoe je dingen aanpakt vormt een groot probleem.  Een stukje onderwijs behoort dus zeker en vast tot de behandeling.  Anders worden mensen echt niet beter.

Wat is nou eigenlijk gezond eten?

Als je wil weten wat gezond eten is dan moet je kijken hoe we evolutionair onszelf ontwikkeld hebben.  Elke stap in de evolutie is een fase in de ontwikkeling van ons lichaam.  Zo denken we bv. dat kleur zien heel normaal is maar dat is helemaal niet zo voor een heel groot deel van andere organismen.  Wij zijn ooit in de bomen geklommen en moesten de bes kunnen onderscheiden van de bladeren, anders gingen we dood.  Rood en groen onderscheiden werd zo een cruciale vaardigheid.  Dat hebben vogels ook.  Een hond ziet dan weer geen kleur, die heeft dat niet nodig.  Voor een mens is kleur in de voeding een belangrijk gegeven. Ook warm eten is een belangrijk gegeven.

“Door warm te eten verkort je drastisch je verteringstijd.  Dat komt je intelligentie ten goede.”

Een koe kan dus nooit intelligent worden want die heeft 12u nodig om eten te verteren.  Daarna moet hij slapen en weer eten.  Die heeft dus geen tijd om zich te ontwikkelen.  Een chimpansee heeft een verteringstijd van 6 tot 8 uur.  Dat is ook best lang.  Mensen daarentegen hebben tijd om zich te ontwikkelen.  Zo simpel kan het zijn.  Daarnaast kijk je ook naar hoe het lichaam is geëvolueerd.  Een koe heeft vier magen en maalkiezen.  Die is dus gemaakt om groentjes en gras te verteren, een leeuw die heeft dat niet. We moeten ons gaan afvragen, hoe zien wij er uit?  Wij zijn alles – eters.  Wij moeten dus alles eten.  Vegetarisch is niet ok gewoon omdat we daar niet voor gebouwd zijn.  Je moet niet iets gaan doen waarvoor we niet gebouwd zijn.  We hebben weliswaar niet veel vlees nodig.  Ongeveer 300 gram per week, dat is niet veel.  Wij eten gewoon veel te veel en dat is dan ook weer schadelijk.  Begrijp me niet verkeerd.  Ik ben niet tegen vegetarisch maar het is wel verstandig om een beetje vlees te eten.

Quinoa bv. bevat weliswaar eiwitten maar daar moet je super veel van eten om aan je noden te voldoen.  Je moet dus veel meer gaan eten en dat is dan ook weer extra belasting voor je spijsvertering.  Kijk naar je tanden, kijk naar je maag, welke enzymen hebben we, hoe ziet onze spijsvertering eruit?  De manier waarop onze orgaanklok is ontwikkeld.  Vanuit het Westen kun je kijken naar hoe onze suikerspiegel werkt.  Daarbij eet je best kleine beetjes en eigenlijk om de twee uur.  Vanuit de Chinese visie zie je dat je dikke darm rond 5u in de ochtend wordt geactiveerd.  Via de orgaanklok wordt de dikke darm actief en die gaat zich voorbereiden.  Dus je moet goed ontbijten.  Dat is niet voor niks.  Het cortisol is het hoogst op dat moment in je maagzone.  Tussen 7u en 9u is de maag actief.  Logisch want die moet gaan verteren.  Niet ontbijten is op dat gebied dus gewoon heel erg tegen je natuur in.

“Mensen doen maar wat en worden daarbij nog eens voor de gek gehouden door de industrie.”

Neem het voorbeeld van biologische producten.  Is dat dan gezond?  Wat is biologisch?  De qi van de kip wordt jouw qi. Dus is die kip gestressed dan heeft dat een impact op mijn lichaam.  Maar wat die kip te eten krijgt heeft nog veel meer impact, want dat eet ik uiteindelijk ook.  Als je een kip alleen maar maismeel of sojameel geeft, dat is dus niet ok.  Die kip is niet gezond.  Je kunt het voorbeeld geven van eieren en omega 3 en omega 6, die zijn als yin en yang  Omega 6 is yang, het stimuleert het para-sympatisch zenuwstelsel en wekt ontstekingen op noodzakelijk om ons lichaam te beschermen.  Omega 3 staat voor herstel en rust, de ortho-sympaticus.  Normaal zou die verhouding in een ei 1 op 1 of 1 op 2 moeten zijn maar de eieren nu staan eerder op een verhouding van 1 omega 3 tot 35 omega 6.  Dat is een behoorlijke onbalans die het para-sympatisch zenuwstelsel beïnvloedt en dus de ontstekingsreacties.  Fybromyalgie, reuma, krampen, enz… dat is grotendeels terug te brengen naar onze voeding.  Eieren zijn dus niet meer ok maar dat geldt ook voor de melk, kaas en boter.  En waar zit er niet overal melk, ei, kaas en boter in?  Kankercellen die groeien op ontstekingscellen, die zijn heel blij met al die omega 6 en suiker in onze voeding.  Dat zie je terug in hoe veel vaker kanker voorkomt.  Het gaat er dus niet alleen om hoe die kip of koe leeft maar ook wat die te eten krijgt.  Die voeding is ook al lang niet meer wat dat dier van nature nodig heeft.

Kun je dan nog wel gezond eten?

Dat is dus een groot dilemma.  Uiteindelijk moet je het beste proberen eruit te halen en op hoop van zegen dan maar.  Biologische zalm bestaat al lang niet meer.   Een zalm wordt geboren ergens in een rivier in Noorwegen.  Als klein zalmpje moet die een rivier afzwemmen vooraleer hij in de oceaan terecht komt.  Daar gaat die 3000 km een bepaalde kant op, een tocht vol gevaar.  De terugtocht is er niet minder op.  De stroom weer opzwemmen, beren ontwijken, om uiteindelijk seks te hebben en dood te gaan.  Dat is het natuurlijke leven van een zalm.  Onze ‘biologische’ zalm die zit in een bak of met een netje eromheen zodat ze niet weg kunnen.  Die zalm wordt knettergek.  Het is een roofdier, die wil weg.  Ze worden dus ziek en dan stoppen wij er antibiotica in.  Die zalm eet alleen sojameel terwijl het van nature een vleeseter is.  Kleine garnaaltjes, visjes, kreeftjes, …  Niet voor niks is de omega 3, de visolie in de zalm bijna nihil.  De zalmen zijn niet roze, die worden nl. pas roze op het moment dat die de rivier terug op zwemt en hij wil gaan paren.  Op dat moment werden ze gevangen.  Die zalm in de kwekerij gaat niet door dat hele proces heen en is dan ook niet roze.  Dat lossen we op door ze kleurstoffen toe te dienen.  Sommige zalmen zijn zo roze dat het bijna fluoriscerend is.  Je krijgt een depressieve zalm die vol zit met antibiotica en kleurstof en dat noemen wij dan gezond.

Wat adviseer je dan aan je patiënten?

Die moet je vooral sturen en motiveren.  Over het algemeen vertel ik dit soort dingen niet, je probeert ze bewust te maken en eventueel als ze echt koppig zijn dan vertel je dit soort dingen wel.  Anders raken ze nooit overtuigd.  Probeer mensen vooral zo vers mogelijk te laten koken.

“Verse groentes, uit de eigen tuin is de beste garantie op het label biologisch.”

Maar hoe meer je jezelf beschermd, hoe zwakker je ook wordt.  Mijn kinderen krijgen bv. geregeld een frikandel.  We leven nu eenmaal in deze maatschappij.  Dat is geen kwestie van: het moet wel eens kunnen.  Nee, we moeten onszelf ook wapenen tegen het gif wat om ons heen is.  Als je elke dag gestoken wordt door een bij heb je na verloop van tijd geen dikke arm meer.  Je ziet dat mensen die heel erg vegetarisch en dan vooral veganistisch en macrobiotisch eten, die zijn vaak heel ziek.  Je moet alles eten, zeker alles wat organisch is.  Zo gevarieerd mogelijk zodat je lichaam constant kan anticiperen.  Als je alleen maar rechtdoor zou lopen en je op een dag een afwijking maakt dan verzwik je gegarandeerd je enkel.  Je moet in beweging blijven, ook met je voeding.  Leer spelen met je voedingspatroon.

Ook hier is het weer een kwestie van balans.  Je moet niet alleen maar groentjes eten.  Als jouw kind alleen maar groentjes eet en op een dag heeft er iemand op school eens een chipje mee als traktatie, dan zou dat een hele impact zijn voor dat systeem.  Je ziet dan ook heel veel kinderen met allergieën.  Koemelk, gluten, … allemaal eczeem.  Omdat ze in veel gevallen veel te steriel opgroeien.  Kinderen hebben niet voor niks een orale fase waarbij ze van alles in hun mond stoppen, die immuniteit moet opgebouwd worden in de eerste twee jaar.  De rest van je leven hangt ervan af.  Dan komt het toch weer neer op die natuurlijk ontwikkeling van je kind.

Hebt u  nog 3 tips hoe onze lezers gezondheid en welzijn kunnen verhogen?

  1. Geloof nooit wat je leest.

Wat je in de supermarkten en reclameblaadjes vindt aan informatie moet je alvast niet geloven.

  1. Denk zelf na.

Wat gezond is leer je vooral door te leren luisteren naar je eigen lichaam.  Dan voel je vanzelf wel wat gezond is en wat niet.  Hou daarbij in je achterhoofd de reden waarom je lichaam zo in elkaar steekt.  Wat is je natuur?

  1. Eet niet te veel.

Probeer 80% van je kunnen te eten, niet meer.  Wil je toch veel eten, doe het dan vooral overdag en niet laat in de avond.

 

 

 

 

 

 

 

Bart Bourdeaux – Acupunctuur anders aangepakt

In het Belgische Eernegem mochten we eind 2019 Bart Bourdeaux interviewen.   Met een sterke interesse in een psychotherapeutische benadering en het bestuderen van de klassieken kregen we een inkijk in zijn unieke visie op Chinese geneeskunde.   Bart is naast zijn achtergrond in ergotherapie gespecialiseerd in zowel de Japanse acupunctuur als in de meer klassieke benadering.   Daarnaast beoefend hij tevens de kruidentherapie waardoor je in zijn praktijk een volledige benadering krijgt van wat Chinese geneeskunde je te bieden heeft.   Het was dan ook een uitermate interessante middag voor ons.  Lees hier het volledige interview.

INTERVIEW Bart Bourdeaux

Mijn naam is Bart, ik ben 40 jaar en ergotherapeut van opleiding. Tien jaar lang werkte ik in een psychiatrisch ziekenhuis in deze functie.  Daarnaast heb ik les gegeven aan therapeuten in opleiding binnen de hogeschool. Oorspronkelijk had ik het plan om psychotherapeut te worden maar toen acupunctuur op mijn pad kwam werd dit mijn nieuwe missie.  Sinds 2012 ben ik full time actief als acupuncturist en heb ook Chinese kruiden gestudeerd.  Heel af en toe werk ik wel met kruiden maar acupunctuur vormt toch de kern van mijn praktijk. Volgend jaar start ik alsnog met mijn postgraduaat psychotherapie om deze hopelijk te kunnen combineren met mijn werk als acupuncturist.

De opleiding acupunctuur en kruiden, waar heb je die gevolgd?

Toen was het nog Jing Ming, dat was één van de twee beschikbare opleidingen in België.  Nu is dat ICZO geworden. Het overgrote deel van het toenmalige docententeam is daar terecht gekomen. Beide opleidingen zijn gevestigd in Antwerpen. De opleiding was net zoals in Nederland in het weekend. Om de twee weken hadden we les en het was best een intensieve opleiding. Hier wordt er wel geëist dat je een paramedische vooropleiding hebt gevolgd. Je krijgt dan ook niks aan Westerse Medische basiskennis, je wordt verondersteld die al op zak te hebben.

Wordt acupunctuur ook vergoed in België?

Niet standaard nee. Het mag niet onder de verplichte verzekering. Het gaat dus via optioneel extra verzekeringen. Daarbij wordt dan een deel van een aantal sessies terugbetaald. Bv. 5x 10 euro per sessie. Bepaalde hospitalisatieverzekeringen betalen ook een deel terug maar het is zeker niet gebruikelijk. De meeste mensen betalen uit eigen zak. Ik ben tevens aangesloten bij de beroepsvereniging EUFOM. De andere Vlaamse vereniging is BAF.

Op je website staat dat je twee soorten acupunctuur kent: Klassieke en Japanse?

Dat klopt, hoewel ik er zelf liefst geen naam op plak. Ik gebruik zowel klassieke Chinese als Japanse vormen.  Zelf vind ik het weliswaar verwarrend om met die namen te gaan gooien. Je moet weten dat Japanse acupunctuur alleen al zo’n 100 tot 150 verschillende stijlen kent. Zo ook wat betreft klassieke acupunctuur. Wat de één klassiek noemt is voor het voor de ander dan weer helemaal niet.   Er bestaan gewoon heel veel verschillende scholen en elk van hen wil zich ook onderscheiden van de rest. Klassieke acupunctuur gaat terug op de teksten uit de Han dynastie, zoals de Neijing en de Nanjing. TCM is dan weer de standaard traditionele Chinese geneeskunde zoals die gecanoniseerd is in de jaren vijftig vanuit een 4 tot 5-tal universiteiten in China. Dit gebeurde in een kader dat heel sterk vertrekt vanuit de Zangfu differentiatie – kort door de bocht genomen dan. Terwijl de klassieke scholen dan weer een tegenbeweging vormen die terug willen grijpen naar de klassieke werken. Sommige scholen benadrukken bijvoorbeeld de vijf-fase dynamiek uit de Nanjing terwijl andere zich meer op de Neijing baseren , waarbij ze uiteraard elk hun superioriteit claimen. Daar ben ik zelf niet zo gek op.

Vanuit welk kader werk je zelf met acupunctuur?  Hoe ga je zelf te werk?

Mijn focus gaat vooral uit naar de onderliggende dynamiek.  Er is altijd een klacht maar wat is de dynamiek die geleid heeft tot deze situatie en die ze in stand houdt? Om dat te kunnen identificeren heb je een kader nodig en dat vertrekt bij mij sterk vanuit de geschiedenis van een persoon. Ik wil een zo goed mogelijk beeld krijgen van de voorgeschiedenis van de situatie, maar ook significante mijlpalen in iemands levensloop. Ook iemands psycho-emotioneel en psycho-sociaal functioneren krijgen binnen mijn manier van werken een prominente rol toebedeeld. Die setting gebeurt bij mij veelal vanuit een psychotherapeutisch kader. En dan met name de gestalttherapie. Vanuit Chinese geneeskunde zegt men wel eens dat wind de drager is van ziektes. Wind als pathogeen, maar Wind ook als metafoor voor verandering. Doorheen iemands levensloop is er sprake van continue verandering. Hoe men met al die veranderingen omgaat heeft een bepaalde impact en brengt bepaalde gevolgen met zich mee voor de situatie zoals die nu is.

Je probeert dus een beeld te vormen van het verhaal van de persoon die tot de huidige situatie heeft geleid?

Dat is de eerste insteek ja. Je vertrekt vanuit het gesprek. Zowel de persoonlijke, medische als familiale voorgeschiedenis.  Het psycho-emotionele aspect en de visie waarmee iemand naar de wereld en naar zichzelf kijkt. Ik gebruik daarom ook niet de 10 standaard vragen zoals we die kennen. Bv. nachtzweten, hoofdpijn, stoelgang, ed. Dat komt bij mij niet noodzakelijk aan bod. Mijn eerste vertrekpunt is altijd de levensgeschiedenis. Mijn tweede vertrekpunt is dan om te gaan kijken wat ik van dat verhaal terug vind in het systeem van die persoon, in het lichaam zelf. Daarvoor gebruik ik dan met name palpatietechnieken.  Lichaamspalpatie, wat vooral in bepaalde Japanse scholen gebruikt wordt. De hara- of buikdiagnose (en ook wel nek en rug) vanuit de Kiiko Matsumotoschool waar , met bepaalde reflexieve zones op het lichaam wordt gewerkt. En zelf breid ik dat dan uit met meridiaanpalpatie en dan vooral het gebied van vingers tot elleboog en voet tot knie.  Soms ook het hoofd en polsdiagnose maar dat gebruik ik eerder als ondersteuning om het beeld dat ik heb te bevestigen. Uiteraard gebruik je ook inspectie van het gelaat, de fysionomie, lichaamskenmerken, klank, geur, etc… Daarna kom ik pas tot een behandelstrategie.

“Dat palpatoire gedeelte is voor mij erg belangrijk. Ik kan wel bepaalde interpretaties hebben mbt het verhaal maar als ik daar niets van terug vind in het lichaam blijft het bij een theorie.”

Dan laat ik die gedachtegang over het probleem ook varen.  Door je behandeling af te stemmen op wat je ook daadwerkelijk voelt wordt het voor de patiënt tastbaarder. Verandering is ook direct voelbaar, zowel voor jezelf als voor de persoon in kwestie.

Betekent dit dat je minder op Zangfu niveau werkt?

In onze opleiding was TCM de focus van het curriculum maar we hadden toch een aantal docenten die hier sterk van afweken.  Mijn grootste probleem met TCM zoals ik het ervaren heb is dat het heel statisch is. Het werkt erg categoriserend. Het vertelt mij wat de toestand nu is, terwijl ik vooral geïnteresseerd ben in de onderliggende dynamiek. Hoe beïnvloedt de ene situatie de andere. Misschien dat dit ook wel mogelijk is vanuit een TCM kader, voor mij werkt dat niet. In de Shang han lun en Jing gui studies zit bv. enorm veel dynamiek. De verschillende stadia van Tai Yang – Shao yang, enz… Die theorie heeft me veel inzicht gebracht mbt dynamieken. Dat vind ik erg interessant. Gezien ik echter zelf minder affiniteit heb met kruiden heb ik ook dit kader van dynamiek meegenomen in mijn manier van werken met acupunctuur.  Daarbij prik ik graag met lichte technieken.

Je bedoelt de Japanse technieken waarbij heel oppervlakkig geprikt wordt?

Ja maar zoals gezegd zijn er veel onderlinge verschillen.  Zo is er de keiraku chiryo stijl of toyohari waarbij men zelfs de huid niet meer perforeert en dus echt op de huid gaat werken.  Terwijl je dan ook weer erg agressieve stijlen hebt. Sommige zijn heel westers, andere weer heel klassiek. Zoals gezegd, er bestaat niet zoiets als DE Japanse acupunctuur. Onderling zijn die stijlen te verschillend om ze onder dezelfde noemer te plaatsen.  Voor mij is het een integratie van Chinese en Japanse stijlen. Ik gebruik een aantal stijlen als achtergrond en uit die kennis probeer ik een zo goed mogelijk resultaat neer te zetten. Hoewel bepaalde stijlen me meer inspireren dan anderen. Stijlen zoals Kiiko Matsumoto en Jeffrey Yuen beïnvloeden in grote mate mijn manier van werken. Dat aangevuld met mijn diepe interesse voor Westerse psychotherapie en filosofie. Ook die aspecten bepalen de manier waarop ik naar een patiënt kijk en dus behandel.

Het gaat om de vraag: “wat is het om te leven?” en “wat betekent ziekte daarin?”  Ziekte en gezondheid zijn twee heel dynamische concepten.  Iemand wordt niet plotseling ziek en wordt ook niet zomaar gezond. 

Je vermeld Jeffrey Yuen als grote invloed op je werk.  Op welke manier spelen hij en het Daoisme een rol?

Hij heeft een enorme rijkdom aan interpretaties om een beeld te scheppen van de geschiedenis van Chinese geneeskunde. Hij presenteert ook niks als een vast systeem.  De manier waarop hij je naar dingen laat kijken laat heel veel ruimte om bepaalde stukken op een flexibele manier in te vullen. Hij kijkt heel erg naar de persoon die hij voor zich heeft. Hoe die persoon resoneert met wat hij doet in zijn behandeling.

Hoe belangrijk zijn voor jou die klassieke teksten waar je het eerder over had?

Die beïnvloeden mijn werk heel sterk. Toch hebben veel moderne teksten mij geholpen om als beginner houvast te krijgen.  Dat hokjesdenken waar ik het eerder over had. Hoewel de realiteit natuurlijk altijd complexer is dan de tekstboeken.   Ik merk dat ook veel ervaren acupuncturisten toch nog zoekende zijn naar de methode die voor hen alles verklaart.  In psychotherapie wordt er veel nadruk gelegd op het vinden van je eigen stem, je eigenheid in het behandelen. Ik denk dat dit voor acupunctuur ook zo is.

Een eigen visie vinden?

Zo zou je het kunnen noemen.  Vaak propageren mensen hun stijl als zijnde de authentieke stijl of de superieure stijl, dat zie je in de martial arts wereld ook.  Misschien komt dat vanuit de traditionele manier van lesgeven en specifieke meester-leerling verhouding. Je wordt geïnitieerd in een bepaald stijl, je wordt er in ondergedompeld en je volgt eerst 20 jaar lang wat je meester je zegt. Daarna pas kon je jezelf gaan onderscheiden, dat is nu héél anders geworden.  Waar je vroeger 1 stijl 20 jaar lang deed krijg je nu soms in een paar jaar tijd 20 verschillende stijlen onder je neus geschoven. Die manier van onderwijs brengt de nodige uitdagingen met zich mee.

Hoe ziet een behandeling er bij jou uit?

Dat is erg verschillend. Je patiëntenbestand bestaat uit een enorme verscheidenheid aan klachten. Van mensen met tennisellebogen tot auto-immuunziektes. Een heel scala aan aandoeningen met een enorme variatie in complexiteit.  Je manier van benadering daarentegen komt toch vaak vanuit je vooropleiding. Als ik zie hoe iemand met een achtergrond als fysiotherapeut te werk gaat dan is dat toch heel anders dan ik met een psychotherapeutische achtergrond, waardoor ik erg veel belang hecht aan psycho-emotionele factoren. Een klacht is altijd gekaderd vanuit een achtergrond. Er zit dus bij mij altijd een groot stuk therapeutische begeleiding in. Hoewel de behandeling altijd acupunctuur is en geen psychotherapie.

Betekent dat meer op het lichamelijke gericht?

Dat onderscheid bestaat niet hoewel we altijd de neiging hebben om die wel te maken. Er is altijd die samenhang tussen lichaam en geest. Daarom vind ik palpatie zo belangrijk. Het toont je hoe iemands verhaal belichaamd wordt. Blijf steeds kijken naar beide. Een probleem kan heel simpel zijn terwijl het heel moeilijk lijkt. Zo had ik bv. een patiënte die moeite had zwanger te worden. Heel zware voorgeschiedenis met allerlei emotionele trauma. Maar ze had ook bepaalde correcties gehad die lichamelijke littekens hadden achterlaten. In dit geval was het antwoord heel simpel om de littekens te ontstoren en ze werd spontaan zwanger. Wat ik wil zeggen is dat je jezelf ook niet mag verliezen in het verhaal. Als je jezelf teveel focust op één van beide mis je misschien het antwoord. Kijk naar het systeem, creëer daar ruimte. Andere voorbeelden zijn dan weer wel volledig emotioneel van aard zoals iemand met een auto-immuunziekte die voortkwam uit het onvermogen om zijn boosheid te uiten. Uiteindelijk proberen we met acupunctuur iemand te helpen door bewustzijn te brengen en dus leven te brengen op plekken waar dat misschien ontbreekt.

“Dan gaat de qi weer stromen en dan lost het wel op.

Dat is de natuur, je moet niet slimmer proberen zijn dan de natuur.

Je moet er alleen maar naartoe weten te gaan. “

 

Cedric Mallants – Traditional TCM Training

Traditioneel Chinese geneeskunde.  Die titel draagt altijd een mooi geromantiseerd beeld met zich mee.  Toch is die traditionele manier niet geheel uitgestorven.   Cedric Mallants is een therapeut die zijn opleiding op een authentieke manier heeft mogen doormaken.  We waren dan ook erg onder de indruk toen we eind 2019 in zijn praktijk Yuan Qi Acupuncture and Health Center in Eindhoven te gast waren.  Niet alleen kregen we een inkijkje in die traditionele keuken, we kregen een mooie inkijk in hoe anders wordt omgegaan met Chinese geneeskunde zowel in de Taiwanese cultuur als in de Franse cultuur.  Dit interview is er ééntje die je niet wil gemist hebben.  Veel leesplezier.

INTERVIEW Cedric Mallants

Hallo mijn naam is Cedric Mallants en mijn leeftijd is 38 jaar.  Ik ben een TCM therapeut en instructeur Chinese Martial Arts.  Voor mijn verhaal in de Chinese geneeskunde begon was ik sport trainer in Frankrijk,  het soort trainer die werkt binnen de gezondheidszorg en onderwijs.  Nadat een patiënt bij de dokter geweest is komt deze in het fysiotherapie traject terecht en daarna komen ze dan bij ons terecht om verder te trainen.  Nadat ik in 2005 was afgestudeerd heb ik ongeveer vijf jaar gewerkt in een fitness centrum die gespecialiseerd was in de voorbereiding van top- atleten.  We werkten met name met internationale atleten.  Hoewel ik veel interessante mensen heb ontmoet, dokters en het hele team wat om zo’n atleet heen functioneert, voelde ik me toch beperkt in wat ik aan het doen was.  Ik zag dat het team kruiden gebruikte en daarnaast volgde ik zelf behandelingen bij een Chinese arts en had natuurlijk ook mijn martial arts achtergrond in Taiwan. Op een bepaald niveau in mijn training begon de Meester ook te tonen hoe je dingen kon herstellen. Tenslotte als je studenten geblesseerd raken of iets breken, dan moet je hen toch kunnen helpen om het terug te zetten. Zo gebeurde het dat ik in 2008 besloot om te beginnen met de studie van Chinese geneeskunde om een beter begrip te krijgen van deze aspecten.

Je studeerde Chinese geneeskunde in Frankrijk – hoe is het onderwijs daar?

Je hebt best wat verschillende opties.  Algemeen genomen moet je een huisarts zijn om acupunctuur te mogen studeren. Dit programma is heel kort.  De meeste artsen doen het omdat acupunctuur nu eenmaal meer en meer bekend aan het worden is.  Naast deze manier van onderwijs zijn er heel wat verschillende onderwijs-systemen. Dit komt met name doordat er geen wetgeving is omtrent het onderwerp.  Je kunt het full-time studeren of part-time. Net zoals hier in Nederland is het dan zo dat je enkel in het weekend les krijgt. De studie duurt vaak 4 – 7 of zelfs 10 jaar. Ik koos een bepaalde school omdat die onder toezicht staat van de Chinese ziekenhuizen, de staatsziekenhuizen in Shanghai en Beijing. We kregen tevens de mogelijkheid om naar China te gaan en het Chinese diploma te behalen.  Uiteindelijk heb ik dit niet gedaan omdat ik mijn studie in Taiwan heb voortgezet maar ik ben wel afgestudeerd binnen het Franse systeem dat erkend is door de Chinese autoriteiten.

Hoe lang duurde die opleiding?

Toen ik studeerde was het vier jaar, nu zijn het er vijf geworden. Het was part-time onderwijs hoewel de inhoud gelijklopend was met die van het full-time onderwijs. Je nam les in het weekend maar niet van 8u tot 17u maar echt van zaterdag vroeg tot zondag avond laat. Daarnaast was er dan in de maand juli een volledige week les.   Ook hier start je om 6u in de ochtend tot 22u in de avond. Het is een heel intensieve training. Gedurende deze periode doe je ook qigong training.  Ze bereiden je voor op de reis naar China en je maakt twee reizen. Hier krijg je dan de kans om jezelf te presenteren aan de officiële instanties via een test waarbij je het Chinese certificaat kunt behalen.  Dit vereist echter wel een grote extra inspanning omdat de opleiding in China vijf tot zeven jaar full-time is.

Maar in plaats daarvan besloot je in Taiwan te gaan studeren?

Ja. Ik was reeds meerdere maal in Taiwan geweest vanwege de martial arts trainingen. Sinds 2001 ging ik daar elk jaar heen. Ik heb een speciaal gevoel bij Taiwan en het is een heel traditioneel land. Tijdens mijn tijd daar heb ik wel het verschil leren kennen tussen Chinese en Taiwanese geneeskunde. Hoewel mijn studie met Dr. Lee mij geen fysiek diploma zou opleveren beschouwde ik het toch als zijnde meer aantrekkelijk omdat het diepe traditionele roots had. Ik leefde daar vier jaar lang en deed een gratis stage.  Natuurlijk dien je jezelf eerst te bewijzen vooraleer je daar wordt toegelaten.  Voor mij was het een hele grote kans om daar gratis te kunnen studeren.  Dat is de traditionele manier hoewel ik eerst alle obstakels met visa, woonkosten, etc… diende op te lossen.  Het duurde ongeveer een jaar vooraleer ik al deze dingen had geregeld en ik een part-time job had gevonden om in mijn leefkosten te voorzien.  In de ochtend werkte ik en de rest van de dag werkte ik dan in de kliniek tot laat in de avond.

Was je martial arts achtergrond een belangrijke sleutel om dit soort onderwijs te kunnen krijgen?

Zeker. Ik kon meteen instromen in de Chinese geneeskunde en het team van doktoren vervoegen om samen met hen te werken. Daar is het echt een team inspanning en Dr. Lee heeft dan de rang van Meester.  Er is veel respect.  Ik ontmoette hem één maal in het begin en dan voor de volgende zes maanden negeerde hij me volledig. Hij stuurde andere doktoren die me interviewden en vroeg me om de redenen van mijn verblijf, wat ik wilde doen. Gezien ik het Franse diploma had mocht ik dan ook meteen naar de kliniek.  Normaal gezien ga je de eerste drie tot vier maanden alleen de toiletten schoon maken en de behandelruimtes, niets anders dan schoonmaken.  Als je er dan na drie maanden nog steeds rondloopt dan krijg je de kans om de kruiden te voelen en te ruiken.  Gelukkig kon ik dus dat eerste stuk overslaan.

Had je ook al kruiden gestudeerd in Frankrijk?

Ja, het is een volledige set. Ik had ook tuina of manuele geneeskunde geleerd. Dat is oa. bone setting, tuina en anmo technieken, een beetje een combinatie van chiro-praxie en tuina. In Frankrijk heb je een diploma nodig in zowel acupunctuur, kruidengenees-kunde en manuale geneeskunde vooraleer je mag starten als therapeutEr zijn echter wel scholen die deze disciplines scheiden. Ik denk dat dit een grote vergissing is. Sommige scholen bieden enkel acupunctuur of enkel kruiden. Hoewel het CNFMC als federatie probeert de Chinese geneeskunde als volwaardig erkent medisch systeem te laten gelden in Frankrijk.  Dit is een gevecht dat al 10 tot 20 jaar aan de gang is.  Ze proberen het niveau van onderwijs te verhogen en werken nauw samen met het systeem in China. In China maken ze geen onderscheid in de disciplines. Elk is een tool met zijn eigen sterktes en zwaktes.  Door het combineren van acupunctuur, kruiden en tuina heb je een veel sterkere kans dat je succesvol bent in het oplossen van een verscheidenheid aan situaties.  Enkel acupunctuur kan in bepaalde situaties volstrekt ontoereikend zijn. Denk bv. aan bloed deficiëntie of vloeistof tekort, als de organen ondervoed zijn. Je kunt het lichaam niet voeden met een naald, dat is niet mogelijk. Je hebt kruiden nodig. Als je bv. een frozen shoulder hebt, geen probleem, gebruik acupunctuur.  Maar als het lichaam uitgeput is moet je het voeden. Maar ook dan weer, misschien heb je voor die frozen shoulder 15-20 behandelinge nodig om het volledig op te lossen maar met manuele therapie erbij heb je er maar 10 nodig. Voeg je daar kruiden aan toe dan doe je het misschien wel in 5 of 6.

Je kunt dus de efficiëntie van je behandeling drastisch verhogen naarmate je over meer verschillende tools beschikt.

Toen ik voor het eerst in Nederland aankwam ontmoette ik veel acupuncturisten die zelf aan de effectiviteit van Chinese geneeskunde gaan twijfelen. Dit is natuurlijk dramatisch als zelfs de therapeut in kwestie al niet overtuigd is van zijn systeem. Dat komt uiteraard doordat hij of zij slechts getraind is in één van de aspecten van het volledige systeem. Daarom denk ik dat het gevaarlijk kan zijn om die disciplines uit elkaar te gaan trekken.

Kun je ons wat meer vertellen over je training in Taiwan?

Het begint allemaal met de vraag of je een arts wil worden met diep begrip van de Chinese geneeskunde of is het niet meer dan een carriére keuze?  De toewijding voor beiden is nl. beduidend verschillend. Voor elk van deze keuzes is er een bepaald protocol, dit is reeds lang geleden vastgelegd. De keuze om diep in de materie in te gaan is een erg traditionele training. Eerst ga je naar de apotheek en bestudeer je de kruiden en de dokters voorschriften.  Je observeert de arts. Hij ontvangt de patiënt, voelt de pols, controleert de tong en vormt een diagnose. Hij schrijft het voorschrift en geeft het aan de apotheek. De apotheek is een team van vijf of zes mensen die de formule bouwen met ruwe kruiden voor de specifieke situatie van de patiënt. Hier beginnen wij met kijken, ruiken, aanraken en proeven van de kruiden. Ondertussen leert het team je waar het allemaal over gaat. Af en toe komt een arts binnen en toetst jou in je kennis. Eénmaal je bepaalde criteria behaalt mag je naar de keuken. Hier leer je de kruiden klaar te maken.  Frituren, weken, in olie en het klaarmaken van de pillen. Het hele proces van ruwe kruid naar pil-vorm.  Na een bepaalde periode waar je continue getest wordt ga je dan naar de acupunctuur.  Je start met het observeren van de arts. Zij leren je over de meridianen.  Opnieuw wordt je constant getest op je kennis. Daarna mag je je eerste naald zetten, dan twee, drie, enz… tot je de patiënt aan het behandelen bent. Langzaam kom je dichter bij de Meester. De Meester doet eigenlijk geen acupunctuur tenzij het om een erg serieuze kwestie gaat of ingewikkelde acupunctuur zoals vlakbij het oog. Hij schrijft met name de kruidenformules en zegt welke punten je moet prikken. Je volgt het bevel van de Meester.  Maar hij geeft je wel wat ruimte. Je kunt één of meerder punten toevoegen naar eigen inzien. Je mag echter niet het behandelprincipe wijzigen.

De hele setting is ook vrij opmerkelijk. Het is een grote ruimte met zo’n tien tafels en iedereen ligt samen. Je doet overigens acupunctuur door de kleren heen.  Zij kleden zich daar niet uit, dat is een cultureel iets. Omdat iedereen samen is, dokters en patiënten, is er veel uitwisseling van informatie.  Dit is echt geweldig voor de discussie en het onderwijs. Ze praten over voedsel en lifestyle. Dit is goede informatie voor iedereen.  Nadat je met zelfvertrouwen acupunctuur beoefend ga je verder naar het manuele gedeelte. Dit is uiteraard nog ernstiger. Mensen komen binnen met gebroken arm of been en dit wordt terug gezet.  Acupunctuur kun je nog een kleine fout maken zonder de persoon echt te schaden.  Met manuele therapie is dat een heel ander verhaal. Ze doen ook kleine operatieve ingrepen zoals een ingegroeide nagel. En overigens allemaal zonder verdoving. Een houten stok in je mond en dan de nagel trekken. Dit was echt het hardste deel van mijn stage ervaring. Het is wel een goede training om dit mee te maken. Chinese geneeskunde is veel meer dan kruiden en naalden.  Het noodgevallen aspect is iets wat je niet ziet in hier in het Westen.  Het is een deel van de Westerse aanpak maar niet van de Chinese.  Voor mij was dit deel echter vooral observationele ervaring. Na dit hoofdstuk mag je achter de Meester – Dr. Lee in dit geval – aanlopen.  Je volgt hem met zijn diagnose, pols nemen en dan vraagt hij dat jij het ook doet en wat jij ervan denkt.  Welk punt zou je kiezen?  Welke kruiden? Uiteraard is hij zelden akkoord met jou conclusie. En dit allemaal terwijl de patiënt erbij zit. Het legt erg veel druk op je maar het is erg interessant omdat je zo ontzettend veel leert.

Kun je ons wat meer vertellen over je Gong Fu training Shun Wu Tang?

Toen ik in Afrika woonde was mijn vader chirurg. Op een dag kwam er in het ziekenhuis een Chinese mand binnen die hij opereerde aan zij ogen vanwege een ernstige ziekte. Na de operatie zou hij blind zijn voor meer dan een week.  Gezien hij net in Zuid-Afrika was aangekomen en hij nergens heen kon, nam mijn vader hem mee naar huis. Dit bleek achteraf Meester Su te zijn.  Dit is hoe wij verbonden raakten met de familie Su. Mijn vader startte met trainen onder zijn begeleiding en toen ik zeven jaar werd begon ik mijn vader te imiteren. Elke zeven jarige wil als zijn vader zijn, niet? Dus begon mijn vader mij les te geven en eenmaal hij zag hoe serieus ik was met mijn training nam hij me mee naar Meester Su. Ik trainde met hem tot we naar Frankrijk verhuisden.  Gedurende al die tijd daar bleef ik trainen. Mijn vader stond erop dat ik getraind werd op de traditionele manier zoals hij les had gekregen van Meester Su. Dat was dus opstaan op 5u30 en dan trainen tot ik naar school moest. In 2001 slaagden we er in om opnieuw contact te leggen met Meester Su.  Hij had verbinding gezocht met de Kuoshu Federation in Taiwan (ICKF).

Dit leidde tot mijn eerste reis naar Taiwan waar ik drie maanden verbleef. Sindsdien ga ik elk jaar terug. Shun Wu Tang is een erg specifieke stijl, de familie komt van Hok Kien.  Zij kwam aan in Taiwan in 1736.  De originele stijl was Tai Tzu.  Zij ontdekten echter vele andere meesters die gespecialiseerd waren in Luo Han Quan, Bai He, White Crane, etc…  Dus begonnen ze samen te werken en dingen te mengen. Generatie na generatie begon de kennis te groeien, inclusief het lesgeven aan mensen van Japan en Korea. Dit alles leidde tot het ontstaan van het Shun Wu Tang systeem.  Het systeem start met hard qigong en gaat dan van extern naar intern. Dus eerst de harde stijlen en dan geleidelijk aan ga je naar de medische qigong zoals de Ba Duan Jin. Daarna ga je dieper om Taijiquan te doen.  Ik ben net klaar met de Yang stijl en zal nu de Chen stijl gaan bestuderen. Ik studeer ondertussen al 30 jaar maar er is nog zo veel meer te leren.

Hoe relateren deze trainingen aan je therapeutische vaardigheden?

Het is allemaal met elkaar verbonden, alles gaat over de San Bao. De drie niveaus tussen hemel en aarde. Het is even goed de basis van Chinese Martial arts als van de geneeskunde. Je doet in beide gevallen hetzelfde onderzoek.  Hoe kun je deze dingen scheiden?  Daarnaast helpt het me om te gaan met de excessieve veranderingen en energetische aspecten, een erg humeurige of boze patiënt.  Omdat je getraind bent heeft het geen impact op jou, je blijft in je centrum. Als je constant zieke mensen ontmoet dan is dat een aanval op jou lichaam ook. Dus het doen van mijn trainingen geeft me de mogelijkheid om te ontgiften en te herstellen.

Zowel qua vechtsport als medisch ben je erg traditioneel geschoold. Waren deze aspecten zowel verbonden bij Master Su als bij je opleiding in Taiwan?

Het is een cultureel iets, al die aspecten zijn een onderdeel van hun leven. Net zoals het hier normaal is dat je na het werk een biertje gaat pakken is het daar normaal om samen te trainen. Het is een logisch iets voor hen. Zij overwegen niet eens om dat onderscheid te maken omdat het tot één en dezelfde cultuur behoort. Als je midden Taipei staat te wachten op de tram zie je mensen qigong doen, ze doen oefeningen terwijl ze wachten, zou je dat hier vreemd vinden?  De parken zijn gevuld met sportende mensen in de ochtend. Er is geen onderscheid. Het medische, het trainen, het is allemaal belangrijk. Als jij als therapeut geen zorg draagt voor je gezondheid dan zul je ziek worden. Het culturele deel moet echt ook een onderdeel zijn van je medische en martiale training.

Kun je nog 3 tips geven aan onze lezers voor gezondheid en welzijn?

Voor Nederland specifiek:  er is een serieus voedsel probleem hier. Kaas, bier en gefrituurd voedsel.  Zo veel koude dingen en je bent al in een koud en dampig land.  Als je deze zaken dan nog eens toevoegt via je dieet dan is het een kwestie van tijd voor je problemen ontwikkeld.

Slaap elke nacht 8 uur.  Ga naar bed voor 23u en slaap 8 uur. Dit ontgiften is nodig zodat je lichaam kan herstellen en gezond kan blijven.

Wees nieuwsgierig naar gezondheid en preventie.  Leer voor jezelf te zorgen.

Jindanfa – Een Alchemistische benadering van gezondheid

Jindanfa – zo heet de praktijk van Gijsbert Ruitenburg, een ‘Master in Taoist Arts‘ gevestigd in Antwerpen.   Gijsbert is verbonden aan het TASC – Taoïst Alchemical Studies Center onder leiding van Dr. Dan Vercammen.   Daarbij werkt hij vanuit de Zuidelijke Traditie van het Gouden Cinnaber (Nanzong Jindan) die ontwikkeld werd in de Song Dynastie door de befaamde Zhang Boduan.   Door zijn uitzonderlijke toewijding aan het vakgebied was het voor ons een voorrecht om te mogen putten uit zijn schat aan kennis die hij doorheen de jaren heeft verzamelt.  In zijn praktijk geeft hij naast de begeleiding op gezondheidsvlak en levensbegeleiding ook sportlessen en workshops in de Chinese bewegingsleer.  Een bezoekje aan zijn praktijk is dan ook een ware aanrader.  Veel leesplezier met dit interview uit de eerste editie van 2019.

INTERVIEW Gijsbert Ruitenburg

Mijn naam is Gijsbert Ruitenburg. In 2005 ben ik vanuit Groningen naar Antwerpen gekomen om aan het China Arts College te studeren. In 2017 heb ik hier een Master of Taoist Arts behaald. Sinds 2014 breng ik mijn kunde ook in de praktijk en ondersteun ik mensen in hun gezondheid en hun leven aan de hand van taoïstische alchemistische achtergronden binnen mijn praktijk Jindanfa.

Met welke insteek was je aan die studie begonnen?

Vanuit de behoefte om mezelf verder te ontwikkelen als mens en me te verdiepen in de Chinese geneeskunde. Mijn achtergrond is die van verpleegkundige. Ik ervoer echter de beperkingen van deze zorg en zocht naar andere invalshoeken. Tijdens mijn opleiding verpleegkunde was ik reeds bezig met taijiquan. In de archieven van de taijiquanvereniging kwam ik een folder tegen van een seminar van de Rijksuniversiteit Groningen waar mijn leraren dr. Dan Vercammen en An Woesten-borghs aan hadden meegewerkt. Na bij hen een opendag te hebben bezocht besloot ik een jaar later om de studie te starten.

Wat is het doel van de opleiding?

De eerste vraag van mijn leraar Dan tijdens mijn intake was: wat zijn je bedoelingen? Ik vertelde dat ik geïnteresseerd was in Chinese geneeskunde en mezelf wilde ontwikkelen als persoon. Dat laatste bleek een belangrijke factor te zijn voor mijn toelating.

Binnen de opleiding tot taoïstisch arts is zelfcultivering heel belangrijk. Het taoïsme vertrekt vanuit het werken met het eigen lichaam. Vandaar dat lichaamstrainingen in de vorm van diverse inwendige krijgskunsten (taijiquan, baguazhang en xin(g)yiquan) en de gezondheidstraining yuanqigong voornaam zijn binnen de opleiding.  Deze trainingen vormen een sleutel tot het begrijpen van de fundamenten waarop Chinese geneeskunde is gebaseerd.

Dan gaat het zoal over het ervaren van het functioneren van het lichaam als een eenheid, het ontdekken van de relaties tussen diverse functies in het lichaam en het verkrijgen van inzicht in de yinyang-dynamiek in het lichaam. De trainingen dienen verder ook om je lichaam zo te gebruiken dat het de afvalstoffen die het opneemt tijdens behandelingen zo snel mogelijk kwijtspeelt. Een ander aspect van de training is dat het dient als voorbereiding voor de alche-mistische praktijk.

De praktijk wordt ondersteund met meer theoretische vakken. Ik volgde vakken rond filosofie (Laozi, Zhuangzi, Kongzi), geneeswijzen, alchemie en de Klassieke Chinese taal. De taal is heel belangrijk, zodat ik zelfstandig klassieke teksten, zoals de Canon van de Gele Keizer (Huangdi Neijing) kan bestuderen. Zelfstudie is naast het volgen van les eveneens heel belangrijk.

Krijgskunst en filosofie in je opleiding geneeskunde, was dat een logisch iets voor jou? Binnen TCM opleidingen is dit doorgaans niet tot zeer weinig aanwezig.

Dat komt omdat China Arts College geen TCM-opleiding is. Wat je ziet bij TCM-opleidingen is dat Oost en West samengaan. In die opleidingen zit bijvoorbeeld veel westerse anatomie, fysiologie en pathologie. Dat wordt bij China Arts College niet aangeboden. Daar wordt vertrokken vanuit de eigen traditionele Chinese visie en werkwijzen en daarbij heb je nu eenmaal dat westerse stuk niet nodig. Uiteraard is het nuttig dat ik verpleegkundige ben, om het (westerse) verhaal waar mensen mee komen te kunnen begrijpen, maar het is niet noodzakelijk om Chinese geneeskunde te kunnen bedrijven.

We hebben een eigen manier van kijken naar het lichaam en de wereld, we vertrekken vanuit een ander lichaamsbeeld.

Als je traditioneel kijkt hoe een arts binnen China werd opgeleid, dan behoren daartoe filosofie en vaak ook krijgskunsten. De artsen werden breed opgeleid om op die manier een brede kijk te ontwikkelen. China Arts College volgt deze lijn. Hou er rekening mee dat TCM iets nieuws is. Het is een combinatie van Chinese en Westerse geneeskunde en dus eigenlijk een nieuwe vorm van geneeskunde. Authentieke Chinese geneeskunde, zoals wij het noemen, vertrekt enkel vanuit Chinese achtergronden en visies.

Is daar dan ook een verschil in de manier waarop er binnen jouw praktijk wordt behandeld?

In vergelijking tot TCM-opleiding zie ik dat bepaalde Chinese begrippen een andere invulling krijgen dan bij ons en dat leidt dus automatisch tot een andere aanpak. Als voorbeeld zal ik de begrippen zang en fu nemen. Die lijken binnen de TCM-aanpak 1 op 1 aan de orgaanwerking te worden gekoppeld. Wij stellen: ze dragen het beheer van de organen, maar ze zijn niet de organen. Dat is een heel belangrijk onderscheid. De zangfu-werking rijkt veel verder dan enkel de organen. Het is een basissysteem dat het lichaam in stand houdt, dat ervoor zorgt dat essentiële zaken binnen-gehaald worden en overtolligheden goed worden afgevoerd en op die manier de functies van het lichaam beheert. De organen zelf zijn in de authentieke geneeskunde helemaal niet zo belangrijk. Hóe beweging in het lichaam verloopt is veel fundamenteler en daar richt onze aanpak zich op. De basisfilosofie in China is de filosofie van verandering. Patronen zien in de veranderlijke bewegingen in het lichaam en op basis daarvan bijsturen vormt een basisgegeven in onze aanpak.

Wat zijn de belangrijkste behandel-methodes in jouw praktijk?

Binnen onze traditie en dus ook in mijn praktijk werken we onder meer met massages. Daarnaast maken we gebruik van gezond-heidsoefeningen, zodat mensen zelf met hun lichaam aan de slag kunnen gaan. Dat is iets wat fundamenteel bij onze traditie hoort: mensen dienen met hun lichaam te leren werken en daar feeling mee te krijgen. Het vergroten van het lichaams-bewustzijn is gekoppeld aan de alchemistische praktijk, die de wortel van onze aanpak vormt.

Het doen van gezondheids-oefeningen door de cliënt zorgt er trouwens voor dat ook de massages effectiever worden. Een derde middel waarmee we werken is levensbegeleiding. Hierbij com-bineren we gespreksvoering met lichaamstraining en alchemie om veranderingen in denken, voelen, levensgewoonten en levensvisies door te voeren en zo te komen tot een harmonieus en stabiel leven

“De leeuw die zijn mond opent”

Zijn er nog andere aspecten die jullie integreren?

We gebruiken wel eens moxa (bijvoet), dat is ook vrij makkelijk aan te leren als zelf-hulpmiddel. Dat kan echter niet bij alle klachten toegepast worden en daarnaast heb je het nadeel dat moxa heel erg ruikt. Massage is dus vaak handiger.

Wat wordt precies bedoeld met alchemie en wat is de link met Chinese geneeskunde?

De link met Chinese geneeskunde is heel simpel. Alchemie ligt mee aan de basis van de ontwikkeling van de Chinese geneeskunde. Zo waren alchemisten in hun zoektocht naar onsterfelijkheid bezig met het samenstellen van medicijnen op basis van kruiden en mineralen. Op die manier ontwikkelden ze een uitgebreide kennis over de werking ervan en dat vormde de funda-menten voor de latere Chinese kruidengeneeskunde.

Alchemisten ontdekten in hun zoektocht waar mensen ziek van werden en waarvan niet. Het ontstaan van alchemie is een samengaan van verschillende zaken. Alchemie situeert zich dus onder andere in de context van de zoektocht naar de onsterfelijkheid. De eerste keizer van China stuurde onderdanen doorheen heel China om op zoek te gaan naar het  onsterfelijkheidsmedicijn. Dit ge-geven van onsterfelijkheid is doorheen de eeuwen meer en meer losgelaten. De mens heeft een houdbaarheidsdatum. Een harmonisatieproces tussen de mens en hemel en aarde (wat het Chinese woord voor de kosmos is) is centraal komen te staan. De mens kan tijdelijk onsterfelijkheid ervaren door zich te verenigen met hemel en aarde.

Dat is waar alchemie om draait, verenigen!

De verbinding met de kosmos is er al, maar deze bewust ervaren en er gebruik van maken niet. Je kunt door alchemie te bedrijven meer inzicht krijgen in wat de kosmos met ons doet.

Vanuit het taoïsme is het Chinese lichaamsbeeld dan ook dat van het lichaam als een microkosmos. We zijn een miniatuurversie van de macrokosmos. Dat is het lichaams-beeld van waaruit wij werken in de praktijk. De mens is een onderdeel van de kosmos, (slechts) ‘1 van de tienduizend dingen’. De verbinding met hemel en aarde bewust leren maken en verstevigen helpt je om je gezondheid in je leven te bewaren. Je kan ervaren hoe ze in je lichaam doorwerken. Dat is heel funda-menteel. Die inzichten gebruiken we binnen onze geneeskundige praktijk. Een belangrijke kant-tekening is dat ik daarvoor terugval op onze traditie. De traditie is ontstaan door eeuwen van ervaringen en daar is een beproefde methode van werken uit voort-gekomen. We doen niet zomaar wat. Deze kosmo-logische inzichten hebben geleid tot de ontwikkeling van diverse or-deningssystemen als yinyang-filosofie, wuxing-filosofie ed. Deze systemen zijn hulpmiddelen om de interactie die gaande is in de mens en tussen de mens en de kosmos te duiden.

Dus het gaat over het tot stand brengen van harmonisatie tussen de 3-eenheid mens/hemel/aarde. Dat klinkt best ruim en moeilijk te bevatten. Kun je dat concreter maken?

Alchemie is een verenigingsproces door te harmoniseren. Dat verenigingsproces is waar we in de praktijk mee bezig zijn. Als wij mensen gezondheidsoefeningen aanleren dan leren we mensen om het lichaam als eenheid te zien en het op die manier te gebruiken. Dat betekent het leren bewegen vanuit de onderrug-/onderbuikzone van het lichaam, want het is daar dat de eenheid van ons lichaam bewaard wordt. In de alchemie spreekt men over het dantian: ‘het veld van cinnaber’. Deze zone kan je activeren en vervolgens kan je vandaaruit het lichaam weer als eenheid leren gebruiken. De activatie van het dantian is het gevolg van de vereniging of beter hereniging van hemelse en aardse krachten in jou. De taoïstische visie op het menselijk lichaam is dat het lichaam ontstaan is door de vereniging van hemel en aarde. Deze eenheid van het lichaam is dus de oorspronkelijke toestand van het lichaam. De praktijk van de alchemie wordt om die reden ook ‘een terugkeer naar de wortel of de oorsprong’ genoemd. Taoïsten streven deze eenheidstoestand binnen zichzelf en tussen zichzelf en hun omgeving na.

Dat neem je ook op die manier mee in je praktijk?

Jazeker. Een lichaam dat functioneert als eenheid, betekent dat er een goede samenwerking tussen alle onderdelen in het lichaam heerst. Als ik mensen vertel dat je samenwerking nodig hebt om je goed te voelen, dan begrijpen de meesten dat vrijwel meteen. Heel veel mensen worden immers ziek van conflicten. Het feit dat er conflicten zijn die opgelost moeten worden klinkt dan niet zo gek. Waar de conflicten over gaan, dat kan heel verschillend zijn. Dat is 1 van de redenen dat de zorg voor de gezondheid zo complex kan zijn, maar dat (onopgeloste) conflicten aan de basis liggen van veel gezondheidsproblemen, is een gegeven.

Alchemie is een praktijk om conflicten of tegenstellingen op te lossen en te komen tot vereniging. Alchemie wordt door mijn leraar Dan Vercammen in twee woorden omschreven als transformatieve bevrijding. Om te verenigen moet je transformaties doormaken. Alchemie gaat over raffineren en daardoor transformeren van het (totale) lichaam, waardoor je jezelf bevrijdt van het (klein)menselijke en je verenigt met (de grote) hemel en aarde. Je lastig voelen of problemen ervaren is het gevolg van gebrek aan ruimte. In de zoektocht naar (de grote) ruimte moet je transformaties doormaken. Je lichaam dient effectief anders te gaan functioneren. Op die manier weet je dat wat je doet ook echt effect heeft. Het speelt zich niet enkel af in de geest, want dan zou het een illusie zijn.

Je hebt het wel vaker gehad over de traditie waarin je bent geschoold. Kun je daar wat meer over zeggen?

Onze traditie heet Pingwupai. Zij is de lokale tak van de Yinyang school (Yinyang pai) van de Zuidelijke Taoïstische Alchemistische traditie (Jindan Nanzong Yinyangpai Pingwu Zhipai). De oorsprong van deze traditie ligt bij de alchemist Zhang Boduan (984 -1082) en zijn discipel Shi Tai (1022 -1158). Onze Pingwupai traditie staat onder leiding van prof. dr. Dan K.J. Vercammen (alchemistische naam: Fei Danning). Ik ben 1 van zijn discipelen (mijn alchemistische naam: Rui Zhide).

Heb je nog 3 tips voor onze lezers om gezondheid en welzijn te verhogen?

Er zijn vele tips die je kunt geven, zeker vanuit de hoek van yangsheng, maar ik zal bij de actualiteit blijven:

Overconsumptie

Bewaar matigheid door genoeg te kennen en zoek (dus) niet de extremen op. Mensen schaden hun gezondheid vaak door de juist proporties van iets uit het oog te verliezen (bv. teveel eten). Om gezond te blijven, zegt onze traditie, moet je yin en yang beide bewaren en niet 1 de overhand laten nemen.

Het klimaat

Alchemie gaat over de verbinding tussen mens en de kosmos en daarmee werken. Je bent een onderdeel van je omgeving. Om je ‘interne’ klimaat op orde te houden, heb je het ‘externe’ klimaat nodig. Dit gaat bv. over de lucht die je inademt, het voedsel dat je eet. Dus, zorg voor de Natuur, zodat zij ons op haar beurt kan voeden.

Relaties

Werk aan een goede relatie met jezelf en met je omgeving. Maak die zo constructief en positief mogelijk. Verenig in plaats van te polariseren, dat is waar alchemie ook over gaat.

Chinese gynaecologie

Chinese gynaecologie is een populair thema binnen de Chinese geneeskunde.  Simpelweg omdat we daarin veel te bieden hebben.  We zien dan ook steeds vaker dat Chinees geneeskundige praktijken zich specifiek gaan richten op vrouwenproblematiek.  Eén van de koplopers en topexperts binnen dit veld is Martine Cornelissen.  Je kunt Martine en haar team vinden op de Sumatrakade in Amsterdam met hun praktijk Zi Yuan Ting.  Zij zijn specifiek gespecialiseerd in gynaecologie en fertiliteitsproblematiek.  Met name door middel van acupunctuur en kruidengeneeskunde helpen zij vrouwen op weg naar een betere gezondheid of een vlottere zwangerschap.  Veel leesplezier.

INTERVIEW Martine Cornelissen

Mijn naam is Martine Cornelissen en ik ben gepassioneerd door Chinese geneeskunde in al zijn aspecten.  Niet alleen wat er fysiek gebeurt bij patiënten, maar ook wat het mentale, emotionele en spirituele aspect betreft.  Reeds vanaf mijn 10e levensjaar had ik veel interesse in Oosterse culturen en filosofieën. Ik las alles wat los en vast zat over dat onderwerp. Inmiddels is de Chinese Geneeskunde een integraal deel van mijn leven geworden: ik heb een praktijk in Amsterdam, ik geef les over Traditioneel Chinese Gynaecologie, ik spreek erover op congressen en ook thuis zitten we ’s ochtends aan de kippensoep.  Na de middelbare kunstopleiding ben ik Sinologie gaan studeren aan de Rijksuniversiteit in Gent.  Daarna ben ik met een beurs naar China vertrokken om Chinese taal en cultuur te studeren.  Na mijn studie werkte ik voor een Zwitsers marketingbedrijf in Shanghai en tijdens mijn 2e jaar daar kwam ik terecht bij een 87 jarige arts – een acupuncturist uit een lange familietraditie –  dokter Yang.  “Ik was zelf bij hem onder behandeling en toen ik daar zo in zijn kleine zit/slaap/behandelkamertje zat met al die moxa luchten om me heen, wist ik: dit is wat ik wil gaan doen.  Het voelde zo thuis.”  Eenmaal terug in België ben ik Chinese geneeskunde gaan studeren.  Al vrij snel merkte ik dat ik niet echt geïnteresseerd was in het behandelen van pijnlijke ellebogen en stijve nekken.   Het was vooral dat interne stuk wat me zo boeide.  Omdat ik Chinees spreek was het voor mij heel makkelijk om in de zomermaanden naar China te gaan en stage te lopen.   Ik weet nog goed dat ik na het eerste jaar acupunctuur stage wilde lopen op de gynaecologie-afdeling in Shanghai en toen de arts me vroeg: “Heb je kruiden gestudeerd?” en ik nee moest antwoorden vertelde hij me dat ik daar dan niks kon doen.  Zo ben ik meteen na mijn acupunctuur kruiden gaan studeren.

Waar heb je die studie gedaan?

Eerst bij Qing Bai.  Tussendoor zat ik vaak in China omdat ik op de gynaecologie-afdelingen in verschil-lende ziekenhuizen wilde meelopen, oa in Beijing in Dong Zhi Men, in Qingdao in het Traditional Chinese Medicine Hospital, in Shanghai in het People’s First Hospital en tenslotte bij Shandong University of TCM in Jinan. Daar heb ik het meest geleerd van mijn lerares Dr. Li Xiu-zhen. Ik studeer graag, dus daarna ben ik een 2 jarige opleiding gynaecologie gaan volgen in Duitsland bij Dr. Yuning Wu, zij was het hoofd van de gynaecologie afdeling in Beijing.   Vervolgens ben ik naar Engeland gegaan om daar een gynaecologie opleiding te volgen die met name op kruiden gericht was.  Ik ben hier in Amsterdam begonnen met 1 behandel-kamer maar geleidelijk aan werd de praktijk groter en kwamen er freelancers bij.  Momenteel hebben we Yvonne van Buijten, Ineke van der Ham en Gwen Soesman.  Sinds kort is daar ook Ursula van Tienen bij gekomen.  In totaal 5 vrouwen hier in onze praktijk.  Er is veel contact en intervisie , dat was een van de redenen dat ik naar deze praktijk wilde uitbreiden. Omdat het onderlinge overleg erg leuk en leerzaam is.

Merk je daar een positieve invloed van op de kwaliteit van je praktijk?

Toch wel, ik weet niet of het noodzakelijk is maar het is wel heel fijn.  Zelf ben ik een grote TCM-nerd die het fijn vind om na mijn uren ook thuis nog verder in de boeken te zitten.  Als ik iets niet weet, dan ga ik het zoeken.  Ik houd niet van trucjes, dit punt voor dat want het lost dat op.  Ik wil weten wat er nu echt aan de hand is, hoe zit het patroon in elkaar.  Als je het mechanisme begrijpt, waar het is misgelopen, dan kun je gaan bedenken wat je eraan wil doen.  Dat soort dingen worden heel vaak besproken tijdens zo’n intervisie.  Daarbij komt er inbreng vanuit verschillende visies en dat houdt je scherp.  Het is voor de klant ook erg fijn als je er eens niet bent dat er altijd iemand is die het van je overneemt.  Op die manier kunnen patiënten altijd terecht en dat geeft een veilig gevoel.

Eerder vertelde je ons het verhaal van de dokter in Shanghai die zei dat je eerst maar kruiden moest gaan doen vooraleer je met gynaecologie kon beginnen.  Kun je uitleggen waarom dat zo is?

Ik werk veel met vrouwen en vrouwen zijn van nature bloedwezens.  Het hele aspect van bloed pathologieën, zoals bloedleegte of stase,  is dus een belangrijke factor.  Dat gaat meestal veel sneller als je daar kruiden voor hebt.  Bloed voeden kun je natuurlijk ook met acupunctuur, bv. stel dat je spijsvertering niet goed werkt, waardoor iemand de essentie van de voeding niet opneemt en daardoor een tekort aan bloedenergie opbouwt.  Dat kun je met acupunctuur heel goed oplossen omdat je het maag / milt systeem kunt reguleren.

Acupunctuur is goed om het systeem af te stellen en te reguleren

maar als dat systeem onvoldoende substantie heeft dan heb je toch kruiden nodig.

Als de spijsvertering gewoon optimaal werkt en ondanks dat zijn er toch substantieel tekorten dan zou je kunnen zeggen dat voeding dat oplost maar naar mijn mening is voeding meer om iemand gezond te houden.  Hoe meer afwijkend de gezondheid is, hoe meer je de voeding moet uitbreiden en dat zijn de kruiden.  Hoe ernstiger de ziekte, hoe sterker de kruiden.  Bv. bij bloedstase, met acupunctuur kun je het bloed bewegen door de qi te bewegen. Maar als er echt harde accumulaties zijn, bv. endometriose, vleesbomen of verklevingen; dan heb je bloedbrekende kruiden nodig.  Acupunctuur alleen zal dat niet oplossen. Daarbij wil ik graag vermelden dat dat veel mensen denken dat met name de tonificerende formules belangrijk zijn, maar dat geloof ik zeer zeker niet.  In onze Westerse wereld hebben juist veel patiënten baat bij formules die eerst de excessen, zoals bv stagnatie of hitte, oplossen.  Eénmaal de energie dan weer beter doorstroomt, zie je vaak dat de deficiënties veel makkelijker op te lossen zijn want het systeem werkt weer.  Dat wordt vaak onderschat.  De kracht van kruiden.  Soms kun je best lang bezig zijn met acupunctuur terwijl je het met één of twee kruidenformules zo hebt opgelost.

Wat is precies een kruidenformule?

Typerend aan de Chinese fytotherapie is dat je nooit gebruik maakt van enkelvoudige kruiden net vanwege het holistische aspect.  Zo ook spreken we niet over een lever of een maag maar over de interactie tussen die organen, we kijken naar de hele persoon.  Zo kijken we ook naar de werking van kruiden.  Kruid A heeft bv. een bepaalde werking maar kruid B heeft een andere werking, als je die dan samenvoegt dan heb je niet 1+1=2 maar =3, het principe van synergie.  Bepaalde kenmerken activeren elkaar waar-door je nog extra effect krijgt.  Je kunt dus niet zomaar een kruid weglaten uit een formule want dan verander je dus de hele formule.  Soms voegt men ook kruiden toe om de formule beter opneembaar te maken of om toxische aspecten weg te nemen.

Jullie praktijk is gericht op vrouwen – kan men hier als man ook terecht?

Op onze voordeur staat inderdaad “voor vrouwen” omdat onze specialisatie gynaecologie is, dat wil echter niet zeggen dat ik geen mannen zie. Ook mannen kunnen hier terecht met met allerlei klachten. Zo hebben we hier mannen met andrologische klachten zoals ver-minderde zaadkwaliteit of prostaat-klachten, maar ook mannen met andere klachten zoals bv Meniere, of slaapproblemen etc. We zien hier dus ook wel mensen voor hoofdpijn of rugpijn maar 90% van onze patiënten komt hier toch voor de gynaecologie. Dat is wel fijn.  Op het moment dat je een keuze maakt voor specialisatie dan kun je daar ook echt goed in worden.

Als je het hebt over gynaecologie, wat voor klachten behandelen jullie zoal?

Een breed scala aan gynae-cologische klachten, bv menstruatie-klachten, of vrouwen met vaginale klachten, of fertiliteitsproblematiek. Heel divers.

 Dat Chinese Geneeskunde kan helpen bij dit soort ‘interne’ klachten wordt gelukkig steeds bekender. Er komen hier inmiddels ook jonge meiden die op hun 15e door hun moeder hiernaartoe gestuurd worden omdat ze dermate pijnlijke of hevige menstruaties hebben.  Dat vind ik echt heel mooi.  Dan kun je vanaf het begin van zo’n menstruele cyclus inspelen opdat die goed geregeld is.  Daarmee voorkom je later een hoop mogelijke problemen.

Bij menstruele klachten kun je denken aan pijnlijke menstruatie, te veel bloedverlies of juist geen cyclus: amenorrhoea.  Daarnaast heb je dan de menopauzeklachten zoals opvliegers, niet slapen of heel wiebelige emoties. We zien hier in de praktijk veel koppels met een kinderwens.  De oorzaak van het niet zwanger worden kan uiteraard heel verschillend zijn.  Dat kan oa. bij de man liggen, bv. door te lage zaadkwaliteit of kwantiteit.  Westers gezien kun je daar weinig mee, maar Chinees gezien dus wel.  Als je daarvoor kruiden geeft, dan zie je na 3 maanden een duidelijk effect.  Een groeiende groep patienten binnen het infertiliteitsdeel zijn de vrouwen met de habituele miskramen. Bij fertiliteit denken we vaak aan zwanger worden, maar je moet ook zwanger blijven.  De Chinese geneeskunde haalt hier echt heel veel succes mee.  Verder zien we bv regelmatig vrouwen met premen-struele klachten zoals pijnlijke borsten of migraine.

Laat ons over één ding duidelijk zijn: menstruatie hoort niet pijnlijk te zijn, het is deel van de vrouwelijke fysiologie, het is zo natuurlijk als eb en vloed. 

Pijn en ongemak bij de menstruatie beschouwt men in het westen vaak als een normaal gegeven, maar dat is dus niet zo!

PCOS en menopauze zijn toch vaak hormonale klachten , op welke manier werkt acupunctuur of kruiden op het hormonale systeem?

Chinezen hebben het inderdaad niet over hormonen maar waar de Chinezen het wel over hebben zijn de extra meridianen.  Met name de Ren Mai, Chong Mai en Du Mai.  Dat zijn degene die binnen ons Chinese denken de verbinding leggen tussen baarmoeder (incl. eierstokken en eileiders), de nier energie, het hart en de hersenen.  Als je die verbindingen bekijkt dan komt dat enigszins overeen met de HPO-as in het Westerse denken.  Hypofyse, hypo-thalamus en pituitairy as.  Als je kijkt naar de functies die horen bij de extra meridianen, dan gaan ze allemaal over het reguleren van hormonale klachten of het hormoonsysteem.  Ren Mai werkt bv. heel goed in bij zwanger-schap, vergroeiingen zoals myomen, … maw. gynaecologische klachten. In het Westen zegt men hormonale klachten, vanuit Chinese optiek heeft men het dus over de extra meridianen.  Daar kun je zowel met acupunctuur als met kruiden op inwerken.

Is het extra meridianen systeem dan vergelijkbaar met het hormonale stelsel?

Ja, maar er is één heel groot, cruciaal verschil en dat is dat wij niet geïsoleerd denken.  Je kijkt naar het groter geheel en naar de verbindingen.  Dat is ook de grootste kracht van Chinese geneeskunde.  Wij gaan dus niet met onze microscoop inzoomen op de baarmoeder als iemand niet zwanger raakt, maar we kijken naar welke verbindingen te maken hebben met de baarmoeder en op welke manier loopt het spaak?  Hoe komt het dat er te weinig energie zit of materie, bloed of yin enz… of komt het net omdat die ver-bindingen geblokkeerd zijn? Bv. bij habituele miskramen zie je vaak dat er een bloedleegte is.  Gebrek aan bloed-energie. Dan kun je wel focussen op de baarmoeder maar het zijn hart- en lever-energie die via de Chong Mai die baarmoeder van bloed voorzien. Ook kan er bloed-stase zijn maar de oorzaak van die stase hoeft zich niet noodzakelijk in de baarmoeder te zijn. Er kan koude of hitte zijn in de meridianen waar-door de circulatie niet op orde is.

Je kijkt dus naar hoe het gehele systeem en hoe het proces in elkaar zit en zoekt daarin de oorzaak – is dat Westers gezien dan zo verschillend?

Westers gezien zoeken ze ook naar oorzaken maar voor mij stopt de vraag te vroeg in het Westerse denken.  Bv. als iemand komt met endometriose heeft men daar Westers gezien geen antwoord op, waarom die endometriose zich ontwikkeld heeft.  Dus bij menstrua-tiepijnen komt een westers arts soms tot de conclusie dat de oorzaak bij endometriose ligt, maar daar stopt de vraagstelling dan. De reden voor het ontstaan van de endo-metriose wordt niet beantwoord. De vervolgvraag is veel interessanter: hoe komt iemand aan die bloedstase? Is dat vanwege koude of hitte die het bloed doet indikken? Is er slijm waardoor het bloed niet goed stroomt? TCM gaat dus verder. Eigenlijk ga je verder tot je het hele patroon ontrafeld hebt,  tot je het hele mechanisme begrijpt, want je kunt pas behandelen als je het gehele mechanisme begrijpt. Je kan de endometriose-laesies of chocoladecysten wegsnijden, maar het komt steeds weer terug, omdat je de onderliggende oorzaak niet aangepakt hebt. Let wel: de Westerse Geneeskunde heeft zeker ook veel te bieden. Dia-gnostische middelen als echoscopie, MRI, hormoononderzoek etc kunnen ons vaak extra informatie geven, die je meeneemt in je ener-getische diagnose. Mijn diagnose is dan ook pas af als ik het mech-anisme kan uitleggen hoe iemand in die situatie is beland. Dat betekent niet dat eens ik gediagnosticeerd heb dat ik niet meer hoef verder te denken. Je mag ervan uitgaan dat wanneer je behandelt er ook effect is. Het volgende consult is dus sowieso weer anders. Er zijn dingen opgelost en je komt weer op een nieuwe laag. Ik kijk altijd naar de fase van de cyclus waar diegene in zit en wat presenteert er zich nu op dit moment?  De laatste jaren ben ik in mijn manier van diagnostiseren steeds meer het Zes Divisie-denken gaan integreren. De Zes Divisies zie ik zeker niet enkel als een soort ‘gelaagd’ systeem, maar meer als de energetische bewegingen van het yang in het lichaam. Hoe beweegt de levenskracht in ons?Hoe komt de zon –het yang – op en gaat het weer onder in mijn lijf? Bijv. Taiyang is als de zon die opkomt, een beweging naar boven en naar buiten, dus dat gaat over het openen van de porieen, wat een functie van de Long-energie is –Long-Taiyin heeft zijn energetische actie op Taiyang- . Bij Yangming staat de zon op 12u midden boven je hoofd te branden. Je kunt je in-beelden dat als er stagnatie is in de Yangming-organen en de zon dus niet wil dalen dan verhit je heel erg. Op die manier ben ik gaan kijken naar hoe ik dat aspect van de zon in ons lijf kan vertalen naar meridianen. De maag meridiaan is meer dan de maag, het is Zu Yang Ming. Deze manier van denken komt vanuit de Shang Han Lun. Loskomen dus van puur in Zangfu denken maar kijken naar de bewegingen binnen die divisies.

Werken jullie ook samen met de reguliere zorg?

We krijgen regelmatig patiënten doorgestuurd vanuit verschillende ziekenhuizen in Amsterdam zoals het VU en het AMC.  Het is een heel wisselende werking.  Er zijn gynaecologen die er absoluut voor openstaan en anderen die het weer als onzin afschrijven. Als er een goede dialoog is met de behande-lende gynaecoloog is dat natuurlijk altijd in het voordeel van de patiënt. Maar we hebben hier ook enkele huisartsen en gynaecologen onder behandeling die zeer tevreden zijn, en dat is natuurlijk de beste reclame. 

Heb je nog 3 tips voor onze lezers om aan hun gezondheid bij te dragen?

Naast het feit dat je vooral je passie moet volgen in het leven verwijs ik graag naar de drie tips die ik ooit kreeg van mijn professor Dr. Li Xiu-zhen in China. Een dame die op haar 78e levensjaar nog steeds 80 patiënten per dag zag, van ‘s morgens 8u tot ‘s avonds half 7.  Bij iedereen was ze de rust zelve, helder en oprecht begaan met de patiënt.  Toen ik haar naar haar geheim vroeg vertelde ze me:

1. Ik eet alles: vlees, vis, groente en fruit.  Maar met mate.

2. Ik doe elke dag Taiji of Qigong, iets van beweging.

3. Nooit boos worden. Dat is het belangrijkste.

Die laatste vind ik best een uitdaging, maar met regelmatig mediteren kan je al een stuk makkelijker de dingen relativeren.